|
| Kültür
Bakanlığı, Bulgaristan’ın Rodoplar bölgesinde yaşayan
Türkler’in sözlü kültür ürünlerinden oluşan
mani ve bilmecelerden örnekleri bir kitapta biraraya
getirdi. |
|
| Kültür
Bakanlığı tarafından yayımlanan “Mani ve
Bilmeceler” adlı kitapta, Bulgaristan Türkleri’
nin sözlü
kültür örneklerinden 580 mani, 642 bilmece ile 4 çok
eski türkü sözü yer alıyor. |
Kültür Bakanı
Suat Çağlayan, kitabın sunuşunda, çok erken dönemlerden
itibaren Osmanlı Devleti’nin önemli bölümlerinden biri olan
Balkanlar’ın, Türk uygarlığının dünyadaki en önemli yansıma
merkezlerinden biri haline geldiğini belirterek, şunları
kaydetti: “19. Yüzyıl’dan itibaren ortaya çıkan siyasi
gelişmeler sonucu sınırlarımız dışında kalan bölgede çok
sayıda Türk nüfus yaşamaya devam etmektedir. Fakat değişik yönetim
anlayışları yüzünden buralarda yaşayan soydaşlarımızla ülkemiz
arasında sağlıklı ilişki kurulamadı. Son yıllarda dünyada
ortaya çıkan gelişmelere paralel, bölge ülkeleriyle giderek
iyileşen ilişkiler, pek çok alanda olduğu gibi kültürel
konularda da bir yoğunluk doğurdu. Bunun doğal sonucu olarak
Balkanlarda yaşayan Türk kökenli yazarlar, yaptıkları çalışmaları,
ana ülke Türkiye’de de yayınlamak istemektedirler. Türk dünyası
ile ortak bir kültürel oluşum meydana getirme amacı içinde
olan Bakanlığımız bu yayınları desteklemekte, onların Türkiye’deki
okurla bütünleşmesine katkıda bulunmaktadır.”
Kitabın yazarı Sofya Üniversitesi
Türkoloji Bölüm Öğretim Üyesi Türk asıllı Mihail Yançev
(Muhittin Mehmedemin Hoca), bir ömrün Türkçe’yi öğrenmeye
yetmediğini ifade ettiği “Birkaç Söz” başlıklı yazısında,
“Türkçe’nin güzelliği, zenginliği, gücü ve bura halkını,
bura Türkleri’ni yaşatmıştır” ifadelerini kullanırken,
şunları kaydediyor: “Zamanlar mevsimler gibi değişti, biz
de... İşte uzun yıllar kitaplığımda hazır, fakat ak dünya
göremeyen bu zengin malzeme neler yapıp ettiysem de ak dünyalar
göremedi. Rejimin azizlikleri oyun oynadı. Kanadımızı kırdı.”
MANİLER’DEN ÖRNEKLER
Kitapta yer alan sevda, ayrılık,
niyet-fal-yorum, mektup, ramazan başlıkları altında tasnif
edilen 580 maniden birkaçı şöyle:
Elmaz yüzüğümün yanı
Durmaz parmağımın kanı
Yüze gülen çok olur
Candan seveni tanı
Kapı başında enser
Ucu yeşile benzer
Mastanlı’nın kızları
Kesme şekere benzer
Denizin dibi tekneli
İçine güller dikmeli
Kolayca yar sevilmez
Biraz zahmet çekmeli
Karanfilin filizi
Kim bilir kalbimizi
Bir hafif rüzgar esti
Ayırdı ikimizi
Tabiat ve tabiat olayları,
bitkiler, hayvanlar, ev ve ev eşyaları-bina-ilim-alet- düzenler,
yemekler ile insan ve azaları-toplum hayatı-soyut adlar olarak
tasnif edilen bilmecelerden bazıları ise şöyle:
Elsiz mi elsiz, kolsuz mu kolsuz, kuyu kazar pulsuz (Dere)
Sudan geçer ıslanmaz, dursa dursa paslanmaz (Gölge)
Bir yorganım var, bütün dünyayı örter, pınarı örtmez
(Kar)
Babası çullu kuduz, anası yayman kadan, oğlu seferde gezer, kızı
gayet güzel (Asma, şarap, üzüm)
Ayakları kaygın, dudukları yaygın, çıkar taş üstüne, bağırır,
baygın baygın (Kurbağa)
|