Bulgaristan’daki Türklerin mani ve bilmeceleri kitap oldu

 

 

Kültür Bakanlığı, Bulgaristan’ın Rodoplar bölgesinde yaşayan Türkler’in sözlü kültür ürünlerinden oluşan mani ve bilmecelerden örnekleri bir kitapta biraraya getirdi.
 Kültür Bakanlığı tarafından yayımlanan “Mani ve Bilmeceler” adlı kitapta, Bulgaristan Türkleri’ nin sözlü kültür örneklerinden 580 mani, 642 bilmece ile 4 çok eski türkü sözü yer alıyor.

Kültür Bakanı Suat Çağlayan, kitabın sunuşunda, çok erken dönemlerden itibaren Osmanlı Devleti’nin önemli bölümlerinden biri olan Balkanlar’ın, Türk uygarlığının dünyadaki en önemli yansıma merkezlerinden biri haline geldiğini belirterek, şunları kaydetti: “19. Yüzyıl’dan itibaren ortaya çıkan siyasi gelişmeler sonucu sınırlarımız dışında kalan bölgede çok sayıda Türk nüfus yaşamaya devam etmektedir. Fakat değişik yönetim anlayışları yüzünden buralarda yaşayan soydaşlarımızla ülkemiz arasında sağlıklı ilişki kurulamadı. Son yıllarda dünyada ortaya çıkan gelişmelere paralel, bölge ülkeleriyle giderek iyileşen ilişkiler, pek çok alanda olduğu gibi kültürel konularda da bir yoğunluk doğurdu. Bunun doğal sonucu olarak Balkanlarda yaşayan Türk kökenli yazarlar, yaptıkları çalışmaları, ana ülke Türkiye’de de yayınlamak istemektedirler. Türk dünyası ile ortak bir kültürel oluşum meydana getirme amacı içinde olan Bakanlığımız bu yayınları desteklemekte, onların Türkiye’deki okurla bütünleşmesine katkıda bulunmaktadır.”

       Kitabın yazarı Sofya Üniversitesi Türkoloji Bölüm Öğretim Üyesi Türk asıllı Mihail Yançev (Muhittin Mehmedemin Hoca), bir ömrün Türkçe’yi öğrenmeye yetmediğini ifade ettiği “Birkaç Söz” başlıklı yazısında, “Türkçe’nin güzelliği, zenginliği, gücü ve bura halkını, bura Türkleri’ni yaşatmıştır” ifadelerini kullanırken, şunları kaydediyor: “Zamanlar mevsimler gibi değişti, biz de... İşte uzun yıllar kitaplığımda hazır, fakat ak dünya göremeyen bu zengin malzeme neler yapıp ettiysem de ak dünyalar göremedi. Rejimin azizlikleri oyun oynadı. Kanadımızı kırdı.”
       
MANİLER’DEN ÖRNEKLER

       Kitapta yer alan sevda, ayrılık, niyet-fal-yorum, mektup, ramazan başlıkları altında tasnif edilen 580 maniden birkaçı şöyle:

Elmaz yüzüğümün yanı
Durmaz parmağımın kanı
Yüze gülen çok olur
Candan seveni tanı

Kapı başında enser
Ucu yeşile benzer
Mastanlı’nın kızları
Kesme şekere benzer

Denizin dibi tekneli
İçine güller dikmeli
Kolayca yar sevilmez
Biraz zahmet çekmeli

Karanfilin filizi
Kim bilir kalbimizi
Bir hafif rüzgar esti
Ayırdı ikimizi
       

       Tabiat ve tabiat olayları, bitkiler, hayvanlar, ev ve ev eşyaları-bina-ilim-alet- düzenler, yemekler ile insan ve azaları-toplum hayatı-soyut adlar olarak tasnif edilen bilmecelerden bazıları ise şöyle:

Elsiz mi elsiz, kolsuz mu kolsuz, kuyu kazar pulsuz (Dere)

Sudan geçer ıslanmaz, dursa dursa paslanmaz (Gölge)

Bir yorganım var, bütün dünyayı örter, pınarı örtmez (Kar)

Babası çullu kuduz, anası yayman kadan, oğlu seferde gezer, kızı gayet güzel (Asma, şarap, üzüm)

Ayakları kaygın, dudukları yaygın, çıkar taş üstüne, bağırır, baygın baygın (Kurbağa)